Update Covid-19 maatregelen

Lees meer

Boost je veiligheidscultuur met de Veiligheidsladder (Safety Culture Ladder)

14 oktober 2020

De veiligheidsladder, ben jij er al bekend mee? Tijdens het webinar ‘Boost je veiligheidscultuur met de Veiligheidsladder’ bleek uit een poll van V-Kam Education dat driekwart van de kandidaten zich nog niet bezighoudt met de ‘Safety Culture Ladder’. We blikken terug: tijdens het webinar laat Tiemen van der Worp zien waarom het volgens hem wél een goed idee is om op basis van de Veiligheidsladder het veiligheidsbewustzijn binnen je bedrijf te vergroten.

Veiligheidscultuur: wat is het?

Veiligheidscultuur: hoe er met veiligheid wordt omgegaan in een organisatie. Beleid en procedures, maar vooral ook de houding, het gedrag en de meningen van de medewerkers, waar meetbaar. Een veiligheidscultuur creëren binnen het bedrijf? Dat vraagt om commitment: veiligheid moet door iedereen binnen de organisatie worden gezien als topprioriteit. Iedereen doet hier aan mee, dat betekent dat het eigenaarschap óók - of vooral - laag in de organisatie moet worden neergelegd. Want wie weet nou beter, dan de mensen op de werkvloer, hoe en waar de onveilige situaties ontstaan? Verder is het belangrijk dat iedereen wordt gesteund bij de keuzes voor veilig gedrag, onveilig gedrag mag niet langer worden geaccepteerd. Als laatste: onderlinge communicatie en vertrouwen, zodat iedereen onveilig gedrag ook durft te vermelden.

Vaststellen van gewenst gedrag

Wat is het gewenste gedrag dat je wilt bereiken? Vaak weten we wel wat ongewenst is, maar niet hoe we het gewenste gedrag moeten omschrijven. Door te praten met de mensen op de werkvloer, hen te laten participeren in plaats van hen zaken op te leggen, zorgt voor betrokkenheid. Maak het herkenbaar, klein en laat het de mensen zelf vaststellen, dan blijft het veel beter hangen. Bovendien maak je het gewenste gedrag praktisch en werkbaar. Gebruik een Risicio- en evaluatieanalyse om gevaren en gewenst gedrag te bespreken. Dit draagt bij aan gevaarherkenning, bewustzijn, aanspreekbaarheid en de acceptatie om te worden aangesproken.

Voorbeeldgedrag

Heb je het gewenste gedrag vastgesteld? Dan mag je voorbeeldgedrag eisen. Goed voorbeeld doet goed volgen: show jij het gewenste gedrag voldoende, dan zullen je medewerkers automatisch volgen. Wel is het belangrijk dat je de veiligheidsprocessen top-down toepast: bij elk bezoek op de bouwplaats. Zowel vanuit de directie, projectleiders, uitvoerders tot de schilders. Voorbeeldgedrag is erg belangrijk. Zorg ervoor dat nieuwe medewerkers vanaf het moment dat ze in dienst treden, direct worden betrokken bij de veiligheidscultuur van de organisatie. Breng de veiligheidsrisico’s in kaart, op zowel het gebied van techniek, organisatie als gedrag. Nieuw gedrag aanleren is namelijk makkelijker dan oud gedrag afleren. Herhaal het gewenste gedrag voor een langere periode en blijf de nieuwe medewerkers op de veiligheidsrisico’s wijzen.

Belonen of sanctioneren?

Leg het vast: bij welke gevallen is de maat vol? Enkel sanctioneren is geen oplossing, maar er moet wel een duidelijke scheidslijn zijn. Door het melden van ongewenst gedrag te stimuleren, creëer je een merkbare opvolging en participatie bij het bedenken van werkbare beheersmaatregelen. Wel is het van belang dat je de medewerkers hun eigen ongewenst gedrag laat melden: het moet geen klikcultuur worden, er moet juist vertrouwen worden gecreëerd. Leuk om te weten: tijdens het webinar verkoos 89 procent van de participanten belonen boven sanctioneren.

De Veiligheidsladder

De Safety Culture Ladder (SCL) biedt kaders en instrumenten om je veiligheidscultuur te beïnvloeden. Tips vanuit de SCL:  

  • Zet veiligheid en gezondheid als belangrijk onderwerp op elke overlegagenda.
  • Richt een ‘Veilig- en Gezondheidswerkgroep’ op met representatieve vertegenwoordiging. De werkgroep moet niet alleen als klankbord worden gebruikt, maar het initiatief nemen om veilig- en gezondheid te stimuleren, door middel van bijvoorbeeld het opzetten van een campagne.
  • Zorg voor interne deskundigheid op minimaal MVK-niveau
  • Beloon en sanctioneer medewerkers voor hun veiligheidsgedrag
  • Beoordeel de prestaties van medewerkers op basis van hun veilig- en gezondheidsgedrag
  • Intensiveer controlemomenten om medewerkers bewust te maken, met name door het geven van feedback

Om de resultaten effectief vast te stellen, kent de ladder vier instrumenten:

1. V&G omgevingsinspecties
2. V&G gedragsobservaties
3. V&G gedragsaudits
4. Praktijkbeoordelingen (heb je stagiaires in dienst, dan heb je de praktijkbeoordelingen vaak al klaarliggen)

De opzet van de veiligheidsladder

De Veiligheidsladder kent vijf verschillende treden. Zit je laag op de ladder? Dan werk je vooral met ‘voorgeschreven regels’. Hoe hoger je komt, hoe zelfvooruitstrevender je wordt. De treden geven de ontwikkelingsfase aan waarin een bedrijf zich op het gebied van veiligheidsbewustzijn begeeft. Trede drie zou voor een gemiddeld bedrijf met een geïmplementeerd Veiligheidsmanagementsysteem (zonder al te veel moeite) bereikbaar moeten zijn.

De opzet van de ladder bestaat uit zes bedrijfsaspecten met uitgewerkte bedrijfskarakteristieken:

1. Leiderschap en betrokkenheid
2. Beleid en strategie
3. Organisatie en opdrachtnemers
4. Werkplek en procedures
5. Afwijkingen en communicatie
6. Audits en statistieken

Let op: de Veiligheidsladder leest als een kookboek met procedures en instrumenten, maar bij audits wordt er vooral beoordeeld op basis van interviews en gedragsobservaties.

Beoordeling

De (subjectieve) scores worden toegekend op basis van het totaalbeeld van goede en minder goede zaken. Hiervoor worden meerdere interviews/observaties afgenomen, verspreid over diverse shifts en activiteiten. De toekenning van punten op basis van de auditcriteria, worden hieraan toegevoegd. De geest van de norm is dus leidend, niet de letter. De instrumenten die door de auditor gebruikt worden bij de toetsing zijn:

  • V&G gedragsaudits
  • Beoordelen van de omgeving (mens, uitrusting, organisatie, processen en omgeving)
  • Inzoomen op één of paar medewerkers
  • Gedrag waarnemen, kijken, in gesprek gaan, terugkoppeling
  • Voorbeeldformulier
  • Kijken naar de zichtbaarheid van de afspraken gemaakt op basis van de laatste toolbox
  • De input voor de volgende toolbox, coaching on the job en de periodieke evaluatie

Of de kandidaten direct gaan starten met het implementeren van de Veiligheidsladder? Daar zijn de meningen nog over verdeeld:

Meer weten? Het gratis webinar ‘Boost je veiligheidscultuur met de veiligheidsladder’ is hieronder terug te kijken. Daarnaast zijn er nog een aantal bronnen, die je verder op weg kunnen helpen bij het creëren van veiligheidsbewustzijn op de werkvloer.

  • NTA 8544
  • ISO 45001
  • Veilig werkgedrag door Brain Based Safety – Juni Daalmans
  • Gedrag en Veiligheid – Blatter, Guldenmond, e.a.
  • Sociale Psychologie – Roos Vonk, e.a.

Auteur: Michelle van der Molen – contentmarketeer V-Kam Education®



V-Kam Education werkt onder andere voor:

Meer opdrachtgevers