Wat is NEN 3140? Dit moet je weten

NEN 3140 is de Nederlandse norm voor veilig werken aan en met elektrische laagspanningsinstallaties en elektrische arbeidsmiddelen. De norm helpt bedrijven om elektrische risico’s te beperken en ongelukken te voorkomen. Denk aan elektrocutie, kortsluiting en brand.

Maar wat betekent NEN 3140 nu eigenlijk voor jou en je collega’s?

Waarom is NEN 3140 belangrijk?

Op bijna iedere werkplek wordt elektriciteit gebruikt. Van elektrische gereedschappen tot machines en complete installaties. Meestal gaat dat goed, maar werken met elektriciteit brengt risico’s met zich mee.

Een beschadigde kabel, een defect apparaat of werkzaamheden aan een installatie kunnen gevaarlijke situaties opleveren.

NEN 3140 helpt bedrijven om veilig met die risico’s om te gaan. De norm beschrijft onder andere hoe je werkzaamheden veilig organiseert, welke kennis medewerkers nodig hebben en hoe je elektrische installaties en arbeidsmiddelen veilig houdt.

Voor wie is NEN 3140 bedoeld?

NEN 3140 is relevant voor organisaties waar medewerkers werken aan of met elektrische installaties en arbeidsmiddelen.

Denk bijvoorbeeld aan:

• Elektromonteurs die aan elektrische installaties werken.
• Onderhoudsmedewerkers die machines repareren.
• Technische diensten die storingen oplossen.
• Medewerkers die elektrische arbeidsmiddelen inspecteren.
• Leidinggevenden die verantwoordelijk zijn voor het veilig organiseren van deze werkzaamheden.

Niet iedereen heeft dezelfde kennis nodig. Dat hangt af van het werk dat iemand doet en de elektrische risico’s die daarbij horen.

Wat betekent NEN 3140 in de praktijk?

NEN 3140 gaat verder dan alleen veilig omgaan met elektriciteit. Het gaat ook om duidelijke afspraken binnen je organisatie.

Bijvoorbeeld:

• Medewerkers weten welke werkzaamheden ze veilig mogen uitvoeren.
• Ze krijgen de juiste instructies en weten welke risico’s er zijn.
• Elektrische installaties en arbeidsmiddelen worden waar nodig gecontroleerd.
• Het is duidelijk wie verantwoordelijk is voor het veilig uitvoeren en organiseren van werkzaamheden.

Zo voorkom je dat iemand werkzaamheden uitvoert zonder de juiste kennis of voorbereiding.

Wie mag welke werkzaamheden uitvoeren?

NEN 3140 maakt onderscheid tussen verschillende rollen. Twee daarvan zijn:

Voldoende Onderricht Persoon (VOP)

Een VOP heeft instructie gekregen om bepaalde, afgebakende werkzaamheden met elektrische risico’s veilig uit te voeren. Daarvoor is niet altijd een elektrotechnische opleiding nodig.

Vakbekwaam Persoon (VP)

Een VP heeft voldoende elektrotechnische kennis en ervaring om aangewezen werkzaamheden met elektrische risico’s veilig uit te voeren.

Daarnaast kent de norm de rollen werkverantwoordelijke (WV) en installatieverantwoordelijke (IV).

Welke rol iemand krijgt, hangt af van de werkzaamheden, kennis, ervaring en de afspraken binnen de organisatie. Een cursuscertificaat is niet hetzelfde als een formele aanwijzing door de werkgever.

Wil je weten hoe je deze verantwoordelijkheden goed vastlegt? Lees dan ons artikel over het NEN 3140-aanwijsbeleid.

Veelgestelde vragen over NEN 3140

Is NEN 3140 wettelijk verplicht?

NEN 3140 is een norm en geen wet. Wel helpt de norm werkgevers om invulling te geven aan wettelijke verplichtingen rond elektrische veiligheid. Lees meer in ons artikel Is NEN 3140 verplicht?.

Moeten elektrische arbeidsmiddelen volgens NEN 3140 worden gekeurd?

Elektrische arbeidsmiddelen moeten veilig zijn en blijven. Afhankelijk van de risico’s zijn inspecties nodig. Wie deze mag uitvoeren en welke deskundigheid daarvoor nodig is, lees je in ons artikel over de NEN 3140-keuring.

Hoe vaak moet een NEN 3140-keuring plaatsvinden?

Dat hangt onder andere af van het gebruik, de werkomgeving en de risico’s. Er geldt niet voor ieder arbeidsmiddel dezelfde vaste termijn. Lees meer over hoe vaak een NEN 3140-keuring nodig is.

Veilig werken met NEN 3140 begint met de juiste kennis

Werk je zelf met elektrische installaties of wil je ervoor zorgen dat je medewerkers veilig kunnen werken? Dan is het belangrijk dat iedereen weet wat de risico’s zijn en hoe je daarmee omgaat.

Bij V-Kam Education leer je dat op een duidelijke en praktische manier.

Welke training past bij jouw werkzaamheden?

• NEN 3140 VOP – voor medewerkers zonder elektrotechnische achtergrond die na passende instructie bepaalde werkzaamheden met elektrische risico’s uitvoeren.
• NEN 3140 VP – voor medewerkers met elektrotechnische kennis die als vakbekwaam persoon aangewezen willen worden.

Er zijn ook trainingen voor keurmeesters, werkverantwoordelijken en installatieverantwoordelijken.

Bekijk alle NEN 3140-cursussen van V-Kam Education en ontdek welke training bij jouw werk past.