Risicomanagement in crisistijd

Hoe houd je grip?

Een crisis laat snel zien hoe goed je risicomanagement echt werkt. Want wat doe je als er iets gebeurt waar je vooraf nauwelijks rekening mee hebt gehouden? Kun je snel schakelen? En kijk je alleen naar de risico’s, of zie je ook nieuwe kansen?

Tijdens het webinar ‘Risicomanagement in crisistijd’ ging Edwin Martherus hier uitgebreid op in. De coronacrisis vormde daarbij de aanleiding. Want juist zo’n onverwachte situatie laat zien waar traditioneel risicomanagement tekort kan schieten.

Je kunt niet op alles voorbereid zijn

Je kunt onmogelijk ieder risico vooraf voorspellen. De coronapandemie maakte dat heel duidelijk. Niemand wist precies hoe het virus zich zou ontwikkelen en wat de gevolgen zouden zijn voor organisaties en de samenleving.

Dat is anders dan bij een risico dat je wél redelijk kunt overzien. Denk bijvoorbeeld aan brand. Je weet wat er kan gebeuren en kunt vooraf maatregelen nemen.

Bij een grote, onverwachte crisis werkt dat anders. Dan is het vooral belangrijk dat je als organisatie kunt meebewegen.

Denk in verschillende scenario’s

Daarom helpt het om niet alleen naar bekende risico’s te kijken, maar ook verschillende scenario’s te bedenken.

Stel jezelf bijvoorbeeld deze vragen:

• Wat kan er gebeuren?
• Wat betekent dat voor onze organisatie?
• Hoeveel risico kunnen en willen we nemen?
• Welke maatregelen kunnen we nu al nemen?
• Welke kansen ontstaan er misschien?

Zo’n scenario hoeft niet precies uit te komen. Het helpt je vooral om vooraf na te denken over wat je zou kunnen doen. Daardoor kun je sneller beslissen als de situatie verandert.

Kijk naar het hele plaatje

Binnen organisaties zijn risico’s vaak verdeeld over verschillende vakgebieden, wetten en normen. Daardoor bestaat het gevaar dat iedereen vooral naar zijn eigen stukje kijkt.

Volgens Edwin werkt risicomanagement beter als je juist naar het geheel kijkt. Wat wil je als organisatie bereiken? Wat is belangrijk om je werk te kunnen blijven doen? En welke risico’s én kansen hebben daar invloed op?

Ook binnen ISO 9001 spelen risico’s en kansen een belangrijke rol. Je kijkt daarbij naar wat je doelen kan beïnvloeden en hoe je daarop kunt inspelen. Wil je weten hoe dit binnen ISO 9001 werkt? In de ISO 9001 training leer je de basis van de norm en hoe je die in de praktijk toepast.

Maak risicomanagement onderdeel van je organisatie

Goed risicomanagement betekent niet dat je één keer per jaar een lijst met risico’s maakt. Het moet onderdeel zijn van de manier waarop je werkt en beslissingen neemt.

Daarbij helpen een paar dingen:

• Begin bij je doelen. Wat wil je bereiken en wat kan daarbij helpen of juist in de weg zitten?
• Praat met elkaar over risico’s. Verschillende mensen kijken anders naar dezelfde situatie. Juist dat gesprek is waardevol.
• Durf elkaar tegen te spreken. Voorkom dat iedereen automatisch meegaat in dezelfde gedachte.
• Maak rollen duidelijk. Wie houdt zich waarmee bezig en wie neemt uiteindelijk een besluit?
• Kijk naar buiten. Wat gebeurt er bij klanten, leveranciers, concurrenten, de overheid en in de maatschappij?
• Deel informatie op tijd. Goede besluiten beginnen bij goede informatie.
• Kijk verder dan cijfers. Gedrag, emoties en beeldvorming kunnen minstens zoveel invloed hebben op een organisatie.

Risicomanagement gaat dus niet alleen over schema’s, lijstjes en grafieken. Het gaat vooral over samen nadenken over wat er kan gebeuren en wat je dan doet.

Van risico’s beheersen naar kansen benutten

Risico’s hebben al snel een negatieve lading. Je denkt aan wat er mis kan gaan en hoe je dat voorkomt.

Maar je kunt ook anders kijken. Veranderingen brengen namelijk niet alleen risico’s met zich mee. Ze kunnen ook nieuwe mogelijkheden opleveren.

De coronacrisis liet dat duidelijk zien. Organisaties moesten noodgedwongen anders werken en kwamen daardoor soms tot oplossingen waar ze eerder niet aan hadden gedacht.

Daarom horen risico’s en kansen allebei thuis in je strategie. Wat gebeurt er om je heen? Wat betekent dat voor je organisatie? En wat vraagt dat van je plannen?

Op die manier wordt risicomanagement niet iets van alleen de risicomanager of KAM-manager. Het wordt onderdeel van de keuzes die je als organisatie maakt.

Hoe staat jouw organisatie ervoor?

Kijk eens naar een onverwachte situatie die grote gevolgen kan hebben voor jouw organisatie.

Vraag jezelf vervolgens af:

• Welke risico’s brengt deze situatie met zich mee?
• Welke daarvan kunnen we zelf beïnvloeden?
• Welke kansen ontstaan er?
• Zijn we voorbereid als de situatie verandert?
• Wie moet wanneer een beslissing nemen?

Je hoeft de toekomst niet precies te kunnen voorspellen. Maar door vooraf verschillende mogelijkheden te bespreken, weet je beter wat je kunt doen als er iets onverwachts gebeurt.