RI&E verplicht: wanneer wel, wanneer niet en waarom elke organisatie dit serieus moet nemen

De RI&E is niet meer weg te denken uit het Nederlandse bedrijfsleven. Toch bestaat er in de praktijk nog veel onduidelijkheid. Wanneer is een RI&E verplicht? Zijn er uitzonderingen? En wie is er eigenlijk verantwoordelijk voor de uitvoering? In dit artikel lees je alles wat je moet weten over de RI&E en waarom dit instrument veel meer is dan alleen een wettelijke verplichting.

Wat is een RI&E precies?

RI&E staat voor risico-inventarisatie en -evaluatie. Het is een wettelijk verplicht document waarin je als werkgever alle arbeidsrisico’s binnen je organisatie in kaart brengt. Denk aan fysieke belasting, gevaarlijke stoffen, werkdruk, psychosociale arbeidsbelasting en bedrijfshulpverlening.

Jaarlijks raken in Nederland ongeveer 250.000 mensen betrokken bij een arbeidsongeval, waarvan zo’n 20.000 met blijvend letsel. Met een goede RI&E verklein je deze risico’s aanzienlijk en werk je structureel aan een veilige en gezonde werkomgeving.

Een RI&E bestaat altijd uit:

• een inventarisatie van risico’s
• een evaluatie van kans en ernst
• een concreet plan van aanpak

Is een RI&E verplicht?

Ja. Volgens artikel 5 van de Arbowet is iedere organisatie met personeel verplicht om een RI&E op te stellen. Dit geldt voor vrijwel alle werkgevers, ongeacht branche of grootte.

Er is één belangrijke uitzondering: bedrijven waar in totaal maximaal 40 uur per week arbeid wordt verricht door alle medewerkers samen. In dat geval mag je gebruikmaken van de Checklist Gezondheidsrisico’s, een verkorte versie van de RI&E.

Speciale situaties: hoe zit het dan?

Ook in minder standaard situaties blijft de RI&E vaak verplicht:

• Vrijwilligers
  Heb je alleen vrijwilligers? Dan ben je alsnog RI&E-plichtig wanneer zij werken met gevaarlijke stoffen, machines of biologische agentia.
• Uitzendbureaus
  Als uitzendbureau ben je verplicht om een RI&E te hebben voor je eigen organisatie. Voor werkzaamheden bij de inlener ontvang je een kopie van hun RI&E, zodat je uitzendkrachten goed geïnformeerd zijn.
• Meerdere vestigingen
  Je mag een algemene RI&E hebben, maar moet per vestiging de specifieke risico’s beschrijven. Risico’s verschillen immers per locatie.
• Buitenlandse bedrijven met personeel in Nederland
  Werk je met medewerkers op Nederlands grondgebied? Dan geldt altijd de Nederlandse Arbowet en is een RI&E verplicht.

Wie is verantwoordelijk voor de RI&E?

De werkgever is eindverantwoordelijk voor het opstellen en uitvoeren van de RI&E. In de praktijk wordt dit vaak gedaan door de preventiemedewerker, soms ondersteund door een veiligheidskundige zoals een MVK’er of HVK’er.

Bij meer dan 25 medewerkers moet de RI&E verplicht worden getoetst door een gecertificeerde arbodienst of arbodeskundige, tenzij je werkt met een erkend branche-instrument.

Medewerkers hebben altijd recht op inzage in de RI&E en het plan van aanpak. Hun betrokkenheid vergroot het veiligheidsbewustzijn en helpt risico’s sneller te signaleren.

Het plan van aanpak: van papier naar praktijk

De RI&E is pas waardevol als het plan van aanpak ook daadwerkelijk wordt uitgevoerd. Hierin beschrijf je welke maatregelen genomen worden, wie verantwoordelijk is en binnen welke termijn.

Een RI&E is geen eenmalige actie. Verandert er iets in je organisatie, zoals nieuwe machines, andere werkzaamheden of een verhuizing? Dan moet de RI&E worden aangepast. Ook zonder grote wijzigingen is regelmatige evaluatie belangrijk, want veilig en gezond werken is een continu proces.

Zelf een RI&E uitvoeren of laten toetsen?

Grotere organisaties kunnen ervoor kiezen om eigen medewerkers op te leiden tot kerndeskundige. Alleen kerndeskundigen zijn bevoegd om RI&E’s officieel te toetsen. Dit vereist een opleiding op HVK-, arbeidshygiënisch of A&O-niveau en een aanvullende certificering.

V-Kam Education biedt opleidingen zoals de preventiemedewerker opleiding en de opleiding hogere veiligheidskunde (HVK) om professionals hierop voor te bereiden.

Twijfel je of jouw RI&E nog actueel en volledig is? Plan een adviesgesprek en krijg helder inzicht in jouw verplichtingen.