RI&E: risico-inventarisatie en –evaluatie

1 november 2016

RI&E: Wat is dat?

RI&E is een afkorting voor risico inventarisatie en evaluatie. Elk jaar raken ongeveer 250.000 mensen betrokken bij een arbeidsongeval, waarvan zelfs 20.000 met blijvend letsel. Via de RI&E kunnen medewerkers op de hoogte gesteld worden van risico’s en zelf een bijdrage leveren aan de veiligheid op de werkvloer. Concreet vertaalt de RI&E definitie zich voor organisaties in een wettelijk verplicht onderzoek naar de veiligheids- en gezondheidsrisico’s die werknemers in een organisatie lopen. De RI&E legt deze risico’s schriftelijk vast door middel van een inventarisatie van de risico’s en plan van aanpak om deze risico’s zoveel mogelijk te beperken. Ook de ernst van eventuele gevolgen wordt beschreven. De RI&E vermindert de kans op ongevallen op de werkvloer en ziekteverzuim, doordat de werkplek zo veilig mogelijk gemaakt is. De RI&E moet door een wettelijk bevoegde persoon of arbodeskundige goedgekeurd worden om rechtsgeldig te zijn.

RI&E betekenis

In de RI&E betekenis komen naast risico de woorden “inventarisatie” en “evaluatie” voor. Het inventarisatieonderdeel bij het maken van een RI&E bestaat voornamelijk uit het observeren van een organisatie en het interviewen van werknemers naar welke gevaren en risico’s zij op de werkvloer ervaren. Zeker indien er gewerkt wordt met zware machines of andere industriële apparatuur kunnen de risico’s en de gevolgen van een ongeval groot zijn. Toch zijn ook organisaties met vooral een kantooromgeving verplicht om een RI&E te hebben. Hierbij spelen zaken zoals een juiste afstelling van bureaus en beeldschermen, een prettige temperatuur op de werkplek en de hoogte van de werkdruk een rol. Ook dienen er voldoende vluchtwegen te zijn.

De evaluatie is minstens zo belangrijk. Na een afgesproken periode worden de RI&E en de genomen  maatregelen geëvalueerd, om het effect van de risicobeperking zo groot mogelijk te maken. De evaluatie is vervolgens de basis voor een aangepaste RI&E en plan van aanpak. In de RI&E evaluatie wordt onder meer nagegaan:

  • Welke maatregelen er daadwerkelijk zijn uitgevoerd
  • Of het doel van de maatregelen bereikt is
  • Het effect van de maatregelen vastgelegd
  • Wat er het volgende jaar gebeuren moet
  • Of er bedrijfsongevallen zijn geweest en wat daarvan de oorzaak was
  • Wat er gedaan is om de situatie te verbeteren
  • Waarmee in de toekomst meer rekening gehouden moet worden
  • Welke lessen getrokken kunnen worden uit het gevoerde beleid

RI&E eisen

Aan een RI&E worden een aantal belangrijke eisen gesteld, waaronder:

  • De RI&E moet schriftelijk zijn vastgelegd
  • De RI&E moet compleet en actueel zijn
  • De RI&E moet vernieuwd worden als de omstandigheden veranderd zijn
  • De RI&E moet breed aandacht besteden aan alle onderwerpen die te maken hebben met arbeidsomstandigheden op het gebied van veiligheid, gezondheid en welzijn
  • De RI&E moet een inventarisatie, evaluatie en een plan van aanpak bevatten
  • Er moeten afspraken zijn over een jaarlijkse rapportage over de uitvoering van het plan van aanpak
  • De RI&E besteedt aandacht aan de risico's voor verschillende categorieën
  • De RI&E geeft aan welk aantal bhv'ers noodzakelijk is

Wie is verantwoordelijk voor de RI&E?

Binnen een organisatie is het opstellen van de RI&E en het bijbehorende plan van aanpak vaak de taak van de preventiemedewerker. Daarbij werkt hij of zij eventueel samen met de ondernemingsraad of de personeelsvertegenwoordiging. De veiligheid en gezondheid op de werkvloer staat centraal. Wanneer het bedrijf in kwestie een kleine organisatie is, mag de werkgever zelf de taak van preventiemedewerker op zich nemen, eventueel ondersteund door een externe partij zoals een arbodienst of arbodeskundige. De toetsing van de opgestelde RI&E dient altijd door een gecertificeerde arbodienst of arbodeskundige te worden uitgevoerd.

De preventiemedewerker die binnen de organisatie de RI&E opstelt, mag daarbij hulp vragen aan collega’s. Dat is zelfs aan te raden, want werknemers leveren een positieve bijdrage aan het opstellen van de RI&E. Zij zijn immers op de hoogte van wat er precies op de werkvloer speelt en waar zich mogelijke risico’s of problemen voordoen. Werknemers hebben altijd het recht om de RI&E  en het plan van aanpak in te zien. Deze documenten worden vaak digitaal aangeboden, of er wordt een kopie van uitgereikt.

RI&E plan van aanpak

Het plan van aanpak geeft aan hoe de risico’s die vastgesteld zijn in de RI&E opgelost kunnen worden. Zowel de werkgever als werknemers mogen en kunnen samen oplossingen bedenken. Het is belangrijk om regelmatig een RI&E uit te voeren. De risico’s veranderen namelijk mee met de organisatie, zodra er werkzaamheden bij komen of de gebruikte werkwijze verandert. Denk hierbij bijvoorbeeld aan een nieuwe locatie, meer taken, een andere taakverdeling of nieuwe machines op de werkvloer. In deze gevallen zijn mogelijk nieuwe risico’s ontstaan. De RI&E dient opnieuw te worden uitgevoerd en het daaruit voortvloeiende plan van aanpak te worden aangepast. Ook indien er geen grote wijzigingen zijn, blijft het belangrijk om het plan van aanpak regelmatig in te zien en te beoordelen of het RI&E plan van aanpak zijn functie nog voldoende vervult. Het is voor de preventiemedewerker belangrijk om zich te realiseren dat veilig en gezond kunnen werken een voortdurend proces is, dat regelmatig aandacht behoeft.

RI&E wetgeving

Een RI&E is verplicht en valt onder de Arbowet. In artikel 5 van deze Arbowet staat dat iedere organisatie met personeel verplicht is om een RI&E op te stellen. De Inspectie SZW controleert regelmatig of bedrijven een actuele RI&E hebben. De preventiemedewerker dient de werkgever te ondersteunen bij het opstellen van RI&E, wat het daarmee een van de belangrijkste preventietaken maakt. In Nederland is het voor werkgevers verplicht om een RI&E uit te voeren, waarin een opsomming van de risico’s vermeld staat en een plan van aanpak om deze risico’s te verminderen of zelfs volledig op te heffen. Het personeel is daarnaast verplicht om op de hoogte te zijn van de risico’s en zelf de RI&E op te vragen en in te kunnen zien. De betrokkenheid van de medewerkers wordt door inzage vergroot en het heeft daarmee een positief effect op de veiligheid en gezondheid van het personeel. Ernstige ongevallen worden zo beter voorkomen.

RI&E kosten

De kosten voor het opstellen en uitvoeren van een RI&E met plan van aanpak lopen sterk uiteen en zijn afhankelijk van de grootte van de betreffende organisatie en de hoeveelheid en soorten werkzaamheden en bedrijfsprocessen. Ook de kosten voor het toetsen van de opgestelde RI&E liggen niet vast en kunnen tussen arbodiensten en deskundigen onderling verschillen. Het aanvragen van een vrijblijvende offerte bij de arbodienst is daarom aan te raden. Het is niet zozeer de RI&E die de meeste kosten met zich meebrengt, maar juist de uitvoering van het bijbehorende plan van aanpak. De benodigde tijd en daarmee de kosten lopen snel op, naarmate de aard van de werkzaamheden binnen een bedrijf risicovoller zijn. Bouw- en technische bedrijven zijn over het algemeen meer kosten kwijt dan minder risicovolle bedrijven. De beoordeling van de RI&E moet verplicht beoordeeld worden door een arbodienst of gecertificeerde arbodeskundige indien er meer dan 25 werknemers in dienst zijn. Voor bedrijven met minder dan 25 werknemers is de toetsing niet verplicht, mits er gebruik gemaakt is van een goedgekeurde en branchespecifieke RI&E. Hiermee kunnen kleinere organisaties kosten besparen, er is immers geen bedrijfsbezoek van de Arbodienst vereist. Voor grotere organisaties is het een interessante optie om een of meerdere werknemers op te laten leiden tot arbodeskundige, zodat deze persoon de RI&E officieel mag toetsen. Hiermee kunnen RI&E kosten worden bespaard. V-Kam Education® heeft hiervoor een compleet pakket aan opleidingen: de Preventiemedewerker cursussen en de veiligheidskundige opleiding.


V-Kam Education werkt onder andere voor:

Meer opdrachtgevers