Elektromagnetische velden: schadelijk of niet?

13 november 2019

Gevolgen van elektromagnetische velden in arbeidssituaties

Elektromagnetische velden: wat zijn dat nu precies en wanneer kunnen werknemers daar last van krijgen? Sinds juli 2016 is de Arbowet rondom magnetische velden gewijzigd en zijn werkgevers verplicht om de mogelijke risico’s die kunnen ontstaan bij het gebruik van elektromagnetische velden in arbeidssituaties in kaart te brengen. Maar tot nu toe is er nog veel onwetendheid over het onderwerp.

Elektromagnetische velden zijn velden die vrijkomen door opwekking/ transport of bij het gebruik van elektriciteit, het opwarmen van materiaal (bij bijvoorbeeld het lassen) of bij draadloos dataverkeer. Denk bijvoorbeeld aan het gebruik van je mobiele telefoon: niet alleen bij een (4G) zendmast komen hoge stralingen vrij, maar ook bij het opladen van je mobiele telefoon kun je spreken van elektromagnetische velden. Deze velden kunnen bepaalde effecten hebben op de gezondheid van mensen. Hoe groot het effect is hangt bijvoorbeeld af van het vermogen en de afstand tussen jou en de bron van de elektromagnetische velden.

Risicogroepen & elektromagnetische sensitiviteit

De grootste risicogroep bestaat uit medewerkers met medische implantaten zoals pacemakers of defibrillators. Bepaalde elektromagnetische velden kunnen hier namelijk een verstorende werking op hebben. Zo kan je pacemaker bijvoorbeeld op hol slaan wanneer je bij een bepaald elektromagnetisch veld in de buurt staat. Hierdoor kunnen er levensbedreigende situaties ontstaan.

Maar niet alleen medewerkers met medische implantaten vallen binnen de risicogroep, ook medewerkers met insulinepompen, een stalen heup of EMV-sensitieve mensen vallen hieronder. Werknemers met een elektromagnetische sensitiviteit krijgen bijvoorbeeld last van concentratieproblemen, hoofdpijn en/of slapen slecht. Volgens Tiemen van der Worp, gecertificeerd Hoger Veiligheidskundige en meer dan twaalf jaar docent bij V-Kam Education, worden deze problemen vaak gelinkt aan een slecht binnenklimaat, terwijl het uiteindelijk de elektrische velden zijn waar de werknemer last van heeft. “Iemand die te maken heeft met elektromagnetische sensitiviteit kan al last krijgen van concentratieproblemen wanneer hij of zij tussen twee routers in zit en er aan de overkant van het bedrijfspand een 4G antenne naar binnen schijnt. De één is er gevoeliger voor dan de ander, dus dat kan het lastig maken, waardoor de werkgever het probleem vaak niet erkent of oppakt.”

Elektromagnetische velden versus AVG

Maar sinds juli 2016 zijn werkgevers verplicht om elektromagnetische velden mee te nemen bij het uitvoeren van de risico-inventarisatie en -evaluatie en zijn de Europese grenswaarden van kracht gegaan. Bij langdurige blootstelling aan elektromagnetische velden kunnen werknemers duizelig worden en evenwichtsstoornissen ontwikkelen. Bij grootschalige blootstelling, zoals bij bijvoorbeeld het gebruik van inductieovens, kunnen ze zelfs orgaanschade oplopen. In arbeidssituaties is de werkgever nu aansprakelijk. Maar, zegt Tiemen: “Het is een wettelijke verplichting die nu bijna drie jaar geldt en bijna geen één werkgever weet dat het een verplichting is. Het wordt nog veel te weinig gedaan.”

De werkgever hoort te inventariseren welke (mogelijke) schadelijke bronnen er zijn en geeft de medewerkers hier vervolgens voorlichting en instructies over. Ook nodigt de werkgever de medewerkers uit om het te melden wanneer zij medische implantaten hebben. Met de komst van de AGV wordt dit proces bepaald niet makkelijker gemaakt. Een werkgever mag zijn werknemers niet meer vragen naar eventuele medische zaken. De enige die hiervan op de hoogte wordt gesteld, is de bedrijfshulpverlener of bedrijfsarts. En, zegt Tiemen, laatstgenoemde weet vaak niet eens wat een elektromagnetisch veld is en wat voor mogelijke risico’s dat met zich meebrengt.

Tip van Tiemen

Als werkgever ben je verplicht om het onderwerp elektromagnetische velden mee te nemen in je risico-inventarisatie, dat is duidelijk. Maar hoe pak je dit aan? Volgens Tiemen blijft het vooral belangrijk om je werknemers uit te nodigen tot het melden van medische implantaten of elektromagnetische sensitiviteit bij de bedrijfsarts. “Met de bedrijfsarts kun je hier dan weer afspraken over maken. Zo kan hij of zij bijvoorbeeld aan de werkgever doorgeven voor welke werkplek de situatie relevant is. De bedrijfsarts mag hierbij de naam van de medewerker niet noemen. En ook niet geheel onbelangrijk: een voorlichting geven over elektromagnetische velden aan de bedrijfsartsen. Want ik ben nog maar één bedrijfsarts tegengekomen die bekend was met het onderwerp en de wettelijke verplichtingen voor een inventarisatie.”

Bij de MVK opleiding (Middelbaar Veiligheidskunde) van V-Kam Education zijn elektromagnetische velden onderdeel van de lesstof en krijg je naast inventarisatietools ook tips over het omgaan met lastige onderwerpen binnen deze inventarisatie, zoals de AVG en de ondernemersraad. Een aantal sterke handvaten, die ervoor kunnen zorgen dat alle werknemers op een veilige manier kunnen werken rondom elektromagnetische velden.

© V-Kam Education® - Michelle van der Molen



V-Kam Education werkt onder andere voor:

Meer opdrachtgevers